جنگ ارزی چیست

جنگ ارزی چیست و چگونه به وقوع می پیوندد؟ (What is trade war and how does it happen)

   جنگ ارزی زمانی به وقوع می‌پیوندد که بانک مرکزی یک کشور از سیاست‌های پولی انبساطی برای پایین آوردن ارزش پول خود استفاده کند. ارز ارزان‌تر با پایین آوردن قیمت کالاها نسبت به کالاهای مشابه کشورهای خارجی به افزایش صادرات کمک می‌کند. در نتیجه به کسب و کارها کمک می‌شود و اقتصاد هم رشد بیشتری خواهد داشت. همچنین واردات هم در نتیجه کاهش ارزش ارز ملی یک کشور گران‌تر می‌شود و متعاقب آن مصرف‌کننده آسیب می‌بیند و تورم افزایش می‌یابد.

   جنگ ارزی عبارتی بود که در سال ۲۰۱۰ توسط وزیر اقتصاد کشور برزیل ” گویدو ماتگا” مطرح شد. او با استفاده از این واژه در حقیقت می‌خواست رقابتی که بین آمریکا و چین برای پایین‌تر آوردن ارزش ارز کشور خود داشتند توصیف کند.

جنگ ارزی چگونه به وقوع می‌پیوندد؟

   نرخ‌های تبدیل ارز ، ارزش ارز یک کشور را در برابر ارز کشور دیگری تعیین می‌کند. در یک جنگ ارزی یک کشور عمدا ارزش ارز خود را پایین می‌آورد. کشورهایی که نرخ تبدیل ثابتی دارند نرخ جدید خود را اعلام می‌کنند. اغلب کشورها نرخ تبدیل خود را با دلار آمریکا که در حقیقت به عنوان ارز جهانی شمرده می‌شود ثابت می‌کنند.

   اما بسیاری از کشورها نرخ‌های تبدیل شناور دارند. این کشورها برای پایین آوردن ارزش ارز ملی کشور مجبور به افزایش عرضه پول خود هستند. یک بانک مرکزی ابزارهای زیادی برای افزایش عرضه پول دارد. بانک مرکزی می‌تواند نرخ سود بانکی را پایین بیاورد. همچنین می‌تواند اعتبار ذخایر یک بانک داخلی را افزایش دهد که از آن با نام عملیات بازار آزاد یا کاهش کمی یاد می‌شود.

   دولت یک کشور هم می‌تواند برای ارزش ارز آن کشور اثرگذار باشد. این دولت می‌تواند با افزایش مخارج خود یا کاهش مالیات (سیاست‌های پولی انبساطی) این کار را صورت دهد. معمولا دولت‌ها این سیاست‌ها را در جهت منافع سیاسی خود اعمال می‌کنند نه جنگ ارزی.

جنگ ارزی ایالات متحده

   ایالات متحده آمریکا با استفاده از سیاست‌های پولی و مالی انبساطی ارزش ارز خود، دلار را پایین می‌آورد. مخارج کسری بودجه بدهی را افزایش می‌دهد و همین باعث فشاری معکوس بر دلار آمریکا می‌شود، به طوری که جذابیت در اختیار داشتن آن را پایین می‌آورد. بانک مرکزی آمریکا، فدرال رزرو، نرخ سود بانکی این کشور را بین سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۵ نزدیک به صفر نگاه می‌داشت. همین نرخ سود بانکی اعتبار بانکی و عرضه پول را افزایش می‌داد. زمانی که عرضه از تقاضا پیشی می‌گیرد، ارزش دلار کاهش می‌یابد.

   اگر چه چنین وضعیتی یک وضعیت عادی شمرده نمی‌شود. از زمان بحران مالی سال ۲۰۰۸ تا کنون علی رغم سیاست‌های انبساطی آمریکا دلار ارزش خود را ثابت نگاه داشته است و دلیل آن هم جهانی بودن دلار آمریکا و استفاده از آن به عنوان دارایی قابل ذخیره شدن است. در مواقع نوسانات اقتصادی سرمایه‌گذاران دلار را به عنوان یک سرمایه‌گذاری قابل اتکا خریداری می‌کنند. در نتیجه بین سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ وضعیت دلار ۲۵ درصد بهبود یافت.

جنگ ارزی چین

   یوان ارز رسمی کشور چین محسوب می‌شود. بانک خلق چین که بانک مرکزی این کشور محسوب می‌شود از ارز این کشور با ارزهای کشورهای دیگر از جمله دلار آمریکا اصطلاحا جفت ارزی تشکیل می‌دهد. به این معنی که بانک مرکزی چین ارزش یوان را با ۲ درصد بالا یا پایین‌تر به گونه‌ای حفظ می‌کند که هر دلار ۶/۲۵ یوان ارزش داشته باشد.

جنگ ارزی ژاپن

   ژاپن در سپتامبر سال ۲۰۱۰ میلادی وارد جنگ ارزی شد. آن هم زمانی که دولت ژاپن ذخایر ارز رسمی کشور خود یعنی ین را برای اولین بار در شش سال پیش از آن به فروش رساند. به همین دلیل نرخ تبدیل ین به بالاترین میزان خود از سال ۱۹۹۵ رسید. همین اقدام موجب هراس اقتصاد ژاپن که متکی به صادرات است شد. یک ین با ارزش موجب گران‌تر شدن کالاهای ژاپنی در کشورهای دیگر می‌شود. همین افزایش قیمت کالاها موجب کاهش تقاضا و در نتیجه افت سرعت رشد اقتصاد ژاپن می‌شود.

   ارزش ین ژاپن در سال‌های اخیر به دلیل سرمایه‌گذاری دولت‌های خارجی در این ارز نسبتا ایمن افزایش یافته است. این دولت‌ها یورو را به دلیل پیش‌بینی خود، از ادامه آسیب‌های بحران بدهی یونان به این اتحادیه کنار گذاشته‌اند. از طرف دیگر، به دلیل بی‌ثباتی بدهی‌های کشور آمریکا روی دلار آمریکا سرمایه‌گذاری کمتری می‌کنند.

   بسیاری از تحلیل‌گران معتقد هستند که علی‌رغم برنامه‌های دولت ژاپن ین این کشور همچنان با افزایش ارزش روبرو خواهد شد و دلیل آن هم نه عرضه و تقاضای این ارز بلکه معاملات فارکس (معاملات ارز خارجی) است. فارکس تاثیر قابل توجهی بر ین، دلار و یورو دارد. دولت ژاپن هرچه قدر هم بازار را با ین خود پر کند، باز هم معامله‌گران فارکس با ادامه معامله این ارز می‌توانند موجب افزایش ارزش این ارز شوند و از آن سود ببرند.

   معامله‌گران فارکس ۱۰ سال دقیقا مقابل این وضعیت را برای دولت ژاپن به وجود آوردند. آن‌ها در آن زمان که نرخ سود در کشور ژاپن صفر بود ین را استقراض کردند. سپس آن را با دلار آمریکا که آن زمان این کشور نرخ سود بانکی بالاتری داشت معاوضه کردند. بعد از این‌که آمریکا نرخ سود بانکی را به صفر رساند این تعویض ارزی هم متوقف شد.

جنگ ارزی اتحادیه اروپا

   اتحادیه اروپا در سال ۲۰۱۳ و به قصد بهبود صادرات خود و مبارزه با کاهش قیمت کالاها و از دست رفتن مشاغل وارد این جنگ شد. بانک مرکزی اروپا نرخ سود خود را به ۰/۲۵ درصد در ۷ نوامبر سال ۲۰۱۳ رساند به گونه‌ای که نرخ تبدیل یورو به دلار به ۱/۳۳۶۶ دلار رسید.

تاثیر آن بر کشورهای دیگر

   این جنگ‌ها موجب افزایش ارزش ارز کشورهای در حال توسعه همچون برزیل شد و همین مساله باعث افزایش قیمت کالاهای صادراتی مهم این کشورها یعنی نفت، مس و آهن شد. در نتیجه با افزایش قیمت صادرات این کالا، این کشورها قدرت رقابتی خود را در مقایسه با دیگر کشورها از دست دادند؛ به طوری که رشد اقتصادی آن‌ها افت محسوسی کرد.

  رئیس سابق بانک مرکزی هند، راگهورام راجان، از کشور آمریکا و دیگر کشورهای درگیر جنگ‌های ارزی انتقاد کرد. او معتقد بود که این کشورها تورم خود را به اقتصادهای در حال ظهور همچون هند صادر می‌کنند. راجان در آن زمان با قبول ریسک پایین آمدن سرعت رشد کشور، مجبور به بالا بردن نرخ سود بانکی شد تا با تورم در این کشور مقابله کند.

تاثیر جنگ‌های ارزی بر ما

  یکی از ثروتمند‌ترین مردان دنیا، کارلوس اسلیم مکزیکی است که از غول‌های صنعت مخابرات شمرده می‌شود. او زمانی گفت که جنگ ارزی میان آمریکا و چین موجب افزایش قیمت مواد غذایی شد. هر چه ارزش دلار و دیگر ارزهای جهانی نسبت به ریال افزایش یابد، قیمت واردات هم متعاقبا افزایش پیدا می‌کند. مدت‌ها است که تاثیر این افزایش ارزش ارزهای خارجی یا در حقیقت کاهش ارزش پول ملی را بر قیمت مواد غذایی و لوازم برقی می‌بینیم. این وضعیت بر پایین آمدن قیمت صادرات کشور تاثیر گذار است به طوری که در نهایت موجب افزایش رشد اقتصادی کشور شده است. اما مطمئنا دولت باید تعادلی میان افزایش یا کاهش ارزش ارز داخلی نسبت به ارزهای خارجی به وجود آورد تا فشار آن تنها بر دوش مردم نباشد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.