دلایل و نمودهای گوناگون تورم

دلایل و نمودهای گوناگون تورم (Inflation different aspects and reasons)

  تورم با توجه به زمان و شرایط گوناگون در هر اقتصادی به صورتهای مختلف بروز می کند. در اینجا گونه های مختلف تورم و دلایل ایجاد آن را بررسی می کنیم.

۱. تورم به دنبال بیشی گرفتن تقاضا از عرضه (تورم نقاضا)

   هر گاه در اقتصادی تقاضای کل بیش از عرضه کل گردد، مازاد تقاضا بر عرضه کنونی، سبب رشد سطح عمومی قیمت کالاها و خدمات می شود. بدین ترتیب اقتصاد با تورم تقاضا روبرو خواهد شد. عرضه کالاها و خدمات ممکن است در شرایط نزدیک شدن اقتصاد به اشتغال و یا استفاده کامل از ظرفیتهای موجود دچار کاستی و کمبود شود و نتواند در واکنش به رشد فزاینده تقاضا به سرعت عمل نماید. افزایش سطح عمومی قیمتها در چنین وضعیتی چندان در بالا بردن انگیزه افزایش تولید و عرضه موثر نخواهد بود و در حقیقت نمی توان چندان در رشد تولید و در آمد کل اثرگذار باشد. تورم تقاضا می تواند به دو دلیل عمده زیر در اقتصاد رخ دهد:

  1. تورم تقاضا به سبب رشد فزاینده عرضه پول
  2. تورم تقاضا به سبب رشد یکی از مولفه های تولید ملی یا تقاضای کل اقتصاد

نمونه های از تورم نقاضا را بررسی می کنیم.

  • در زمانی که مصرف و نماگرهای گوناگون مخارج مصرفی، همچون میل نهایی به مصرف، در آمد شخصی و در آمد قابل تصرف به دلایلی با جهش و یا رشد فزاینده ای مواجه شود و در این حالت عرضه کل نتواند پاسخگوی شرایط موجود باشد، انتظار می رود که  پدیده تورم رخ دهد.
  • گاهی انتظار بخش خصوصی و خوشبینی سرمایه گذاران از آینده عاملی در جهت رشد سرمایه گذاری و تقاضای کل می شود، اگر اقتصاد نتواند در جهت تامین خواسته های آن به طور کامل پیش رود، جامعه می تواند با رشد سطح عمومی قیمتها روبرو شد. افزایش فزاینده کالاهای سرمایه ای، کاهش نرخ بهره، اندیشه و دیدگاه رشد سود انتظاری از سوی بنگاهها از جمله عوامل بالا رفتن تقاضای سرمایه گذاری بخش خصوصی به شمار می آید.
  • اقتصاد به طور کلی پیوسته با کسری بودجه دولت روبرو است و افزایش هزینه ها یا کاهش در آمدهای دولت از طریق سیاستهای موجود کسری بودجه تامین مالی شود، ممکن است افزایش تقاضا و پدید آمدن تورم را سبب گردد. تامین مالی کسری بودجه دولت به طود معمول از دو طریق انجام می پذیرد. یکی از طریق اخذ وام از بخش خصوصی (فروش بدهی به مردم) و دیگری از طریق وام از بانک مرکزی (پولی کردن بدهی های دولت) صورت می پذیرد.
  •  تغییر در خالص صادرات یکی دیگر از عوامل موثر در فشار تقاضای کل است. هر گاه به دلیل سود آوری صادرات این بخش از اقتصاد با رشد فزاینده روبرو شود و عرضه اقتصاد نتواند به آن واکنش متناسبی بدهد، می توان انتظار داشت که سطح عمومی کالا ها و خدمات افزایش یابد. گاهی محدودیتهای گمرکی، تحریمهای اقتصادی و یا تغییر در نرخ ارز سبب کاهش واردات می شود. این عامل می تواند رشد تقاضای کل و در نتیجه تورم را سبب شود.

۲. تورم هزینه

   هر گاه اقتصادی با رشد هزینه های تولید و یا افزایش قیمت عوامل تولید روبرو شود، آنگاه این مساله می تواند عاملی در جهت پدید آمدن تورم به شمار رود. دلایل گوناگونی از جمله افزایش قیمت مواد خام، افزایش قیمت نیروی کار به سبب قدرت گرفتن اتحادیه های کارگری و افزایش قیمت سرمایه به دلیل نفوذ بنگاههای اقتصادی بزرگ به تورم هزینه نسبت داده می شوند. در حقیقت این عوامل که ناشی از رشد قیمت نهاده های تولید است، موجب افزایش نرخها در بازار عوامل تولید می گردند و فشار هزینه ها به بنگاههای اقتصادی وارد می شود.

۳. تورم به دنبال افزایش قیمت در بخشی از اقتصاد 

   هنگامی که یکی از بخشهای اقتصاد با افزایش سطح عمومی قیمتها روبرو می شود، ممکن است به دیگر بخشهای جامعه فشار تورمی را وارد نماید. اقتصاددانان چسبندگی قیمتها را عامل نفوذ تورم به دیگر بخشهای اقتصادی می دانند. این بدان مفهوم است که قیمتها گرایشی به کاهش ندارند و عامل چسبنده بودن قیمت در هر بخش از اقتصاد تورم را ایجاد می کند.

۴. تورم ناشی از بنیادهای اقتصاد

   گاهی اوقات در برخی کشورهای در حال توسعه به دلیل ویژگی های بنیادی و ساختاری اقتصاد، تورم بوجود می آید. چنانچه اقتصادی از نظر واردات به کشورهای دیگر وابستگی شدید داشته باشد، احتمال تورم وارداتی بالا می رود. ساختار اداری و اقتصادی کشور، عدم تناسب بخشهای تولیدی، توزیع نامناسب ثروت در اقتصاد، انحصارات دولتی و برخی مسائل اجتماعی و فرهنگی می توان سبب بروز تورم گردند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.